12 қазаннан бастап қазақстандықтар шарт жасасып қойғаннан кейін 14 күнтізбелік күн ішінде айыппұлсыз кепілсіз несиеден бас тарта алады. Бірақ, ақшаны іс жүзінде пайдаланған мерзім үшін пайыздарды бәрібір төлеуге тура келеді, деп хабарлайды Buqara.kz сайтының тілшісі BAQ.KZ сайтына сілтеме жасап.

Жаңа ереже Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің 2026 жылғы 3 тамыздағы № 116 қаулысында бекітілген. Ол мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген несиелерге, соның ішінде тұтынушылық заемдар мен микрокредиттерге қатысты.

Бұл қарыз алушылар үшін нені өзгертеді?

Бұрын несие рәсімдеуге асығыстық танытқан адам шартты мерзімінен бұрын бұзған кезде қиындықтарға тап болуы мүмкін еді. Енді оның кепілсіз заемнан өсімсіз және басқа да айыппұл санкцияларынсыз бас тартуына 14 күнтізбелік күні бар.

Мысалы, адам несие рәсімдеп, кейінірек ай сайынғы төлемнің қалтасына ауыр тиетінін, шарттар күткендей тиімді болмай шыққанын немесе ақшаның енді қажет еместігін түсінді делік. Осындай жағдайда ол жаңа ережені пайдалана алады.

Дегенмен, несиеден бас тарту алынған ақшаны өзіне қалдыруға болады дегенді білдірмейді. Егер банк немесе микроқаржы ұйымы қаражатты аударып қойған болса, несие алушы заем сомасын қайтаруға және ақшаны іс жүзінде пайдаланған кезең үшін пайыздарды төлеуге міндетті.

Бұл ереже тек кепілсіз заемдарға таралады. Сондықтан оны мүлік кепілімен қамтамасыз етілген ипотекаға немесе автонесиеге автоматты түрде қолдануға болмайды.

Сақтандырудан бас тартуға бола ма?

Иә. Егер кепілсіз несиемен бірге адам заемға байланысты ерікті сақтандыру шартын рәсімдеген болса, ол да 14 күнтізбелік күн ішінде бұл қызметтен бас тарта алады.

Мұндай жағдайда сақтандырудың пайдаланылмаған кезеңі үшін сақтандыру сыйақысының бір бөлігін қайтару көзделген. Бұл жерде қаржы ұйымы өнімді ұсынумен тікелей байланысты іс жүзінде жұмсалған шығындарды есепке алуы мүмкін.

Енді банктер мен МҚҰ не істеуі керек?

Қаржы ұйымдары клиенттерге кепілсіз несиеден және оған байланысты қосымша қызметтерден бас тарту құқығы туралы алдын ала хабарлауға міндетті. Бас тарту тәртібі қолжетімді болуы және адамнан артық әрекеттерді талап етпеуі тиіс.

Бұдан бөлек, ережелер қаржылық өнімдердің маңызды шарттары мен құнын жасыруға, қосымша қызметтерді таңуға жеке алдын ала белгіленген өрістер  арқылы клиенттің келісімін алуға тыйым салады.

Осылайша, заемшыларда несие рәсімдегеннен кейін шешімді қайта сараптауға қосымша уақыт пайда болды. Бірақ есте сақтау маңызды: заемнан айыппұлсыз бас тарту мүмкіндігі алынған ақшаны және оны пайдаланған уақыт үшін пайыздарды қайтарудан босатпайды.